Radca prawny lub adwokat, prowadzący kancelarię prawną, jest podatnikiem VAT. Jeżeli jednak dodatkowo świadczy usługi doradcy obywatelskiego, to z tego tytułu nie musi być podatnikiem VAT – o ile działa na podstawie umowy zlecenia i nie ponosi odpowiedzialności za swoje działania względem osób trzecich. Okazuje się więc, że nawet prowadząc dwie bardzo podobne aktywności zawodowe, można jednocześnie podlegać i nie podlegać obowiązkowi VAT.
Przykładowe stanowisko Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej w opisywanym stanie faktycznym
Wydając różne interpretacje indywidualne w analogicznych stanach faktycznych Dyrektor Krajowej Informacji Skrabowej stwierdza, że o wyłączeniu zleceniobiorców z opodatkowania VAT można mówić w przypadku łącznego spełnienia trzech warunków. Pierwszy, spełniony w tym przypadku, to związanie warunkami wykonywania czynności. Co do zasady w istotę typowej umowy zlecenia, której przedmiotem jest pomoc prawna oraz poradnictwo obywatelskie, świadczone przez osobę fizyczną, wpisane jest wykorzystywanie infrastruktury i organizacji wewnętrznej zlecającego. Drugi warunek to to brak ryzyka ekonomicznego, który również jest spełniony, gdyż pani osoba udzielająca nieodpłatnych porad prawnych lub świadcząca nieodpłatne poradnictwo obywatelskie uzyskuje stałe wynagrodzenie bez względu na ilość świadczonych w określonym czasie usług, czyli ilość zgłaszających się na porady. Warunek trzeci to odpowiedzialność zlecającego wobec osób trzecich. Będzie on spełniony, jeżeli zgodnie z umową odpowiedzialność jest po stronie zlecającego, a nie po stronie faktycznego wykonawcy. Taka konstrukcja wyklucza samodzielny charakter działalności. Mając powyższe na uwadze, zdaniem Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej świadczenie usług pomocy prawnej oraz poradnictwa obywatelskiego na podstawie zawartej umowy zlecenia nie mieści się w definicji działalności gospodarczej, określonej w art. 15 ust. 2 VATU. Osoba taka nie ponosi bowiem odpowiedzialności za wykonywanie czynności wobec osób trzecich oraz nie ponosi ryzyka gospodarczego i ekonomicznego, związanego z prowadzoną działalnością. Zawarcie opisanej umowy zlecenia powoduje powstanie stosunku prawnego, posiadającego cechy zbliżone do stosunku pracy. Wykonywane niniejszych czynności nie podlega VAT.
